Zachodnia nauka zna świat powięzi od stosunkowo niedawna. Co zaskakujące, jeszcze około 20 lat temu podczas badań anatomicznych były one zawsze usuwane jako zbędna tkanka. Dopiero w ostatnich latach powięzie znalazły się w centrum zainteresowania nauki i coraz częściej stają się przedmiotem badań i analiz. A przecież te siatkowate struktury tkankowe pokrywają niemal każdą wewnętrzną powierzchnię naszego ciała. Wyjaśniamy, jakie rodzaje powięzi wyróżniamy do tej pory, jakie funkcje pełnią w organizmie oraz jaki jest związek między powięziami a sportem.
Czym dokładnie są powięzie?
Słowo powięź pochodzi z łacińskiego fascia, co oznacza taśmę lub pasmo. W zasadzie nasze własne powięzie to nic innego jak zawierające kolagen części tkanki łącznej. Nie wchodząc zbyt głęboko w szczegóły, tkanka łączna i powięź nie są jednak dokładnie tym samym. Jeśli chcesz je sobie wyobrazić, pomyśl o nich jak o rodzaju biało-srebrzystej, przezroczystej, cienkiej sieci włókien, która dosłownie otacza wszystko w naszym ciele: kości i ścięgna, nerwy i naczynia, narządy i mięśnie. Znajdują się więc praktycznie wszędzie w naszym ciele, otaczając lub łącząc ze sobą najróżniejsze struktury. Mają zdolność wiązania wody i mimo grubości wynoszącej zaledwie nieco ponad milimetr są niezwykle odporne na rozrywanie i rozciągliwe. Powięzie składają się, oprócz wody, z różnych substancji wiążących oraz włókien kolagenowych i elastynowych. Dopiero od kilku lat wiadomo również, że powięzie posiadają własne komórki nerwowe, a zatem są wrażliwe na bodźce bólowe. Są ze sobą połączone, dzięki czemu uszkodzenia tkanek mogą dawać o sobie znać nie tylko lokalnie, ale w pewnych okolicznościach w zupełnie innym miejscu w ciele.
Jakie funkcje pełnią powięzie w organizmie?
Nauka podzieliła powięzie naszego ciała z grubsza na trzy rodzaje, które omówimy szczegółowo poniżej, ponieważ w zależności od położenia w ciele mają nieco odmienne zadania. Nauka wciąż intensywnie bada, co dokładnie system powięziowy wykonuje dla naszego organizmu. Ogólnie jednak nasze powięzie pełnią następujące funkcje:
-
dają strukturę i oparcie otaczającej tkance w miejscu, w którym się znajdują
-
dzięki swojej elastyczności przy jednoczesnej niezwykłej wytrzymałości na rozrywanie działają jak amortyzator
-
są również rodzajem systemu przekaźnikowego i pełnią funkcję nośną
-
chronią narządy wewnętrzne
-
wspierają układ limfatyczny
-
pełnią funkcję metaboliczną (dostarczanie i odprowadzanie różnych substancji)
-
wydają się również odgrywać rolę w naszym układzie odpornościowym
Powięzie powierzchniowe
Powięzie powierzchniowe znajdują się w naszej tkance podskórnej i trzymają praktycznie wszystkie struktury ciała razem niczym powłoka ochronna.
Powięzie głębokie
Powięzi te znajdują się przy naszych mięśniach, kościach i stawach. Otaczają je i tworzą między nimi połączenia. Głęboko położone powięzie otaczają również nerwy i naczynia krwionośne. Dzieli się je według rejonów ciała, na przykład głębokie powięzie czaszki, głębokie powięzie brzucha, głębokie powięzie ramion itd.
Powięzie trzewne
Często mówi się jeszcze o trzeciej grupie powięzi, czyli tkance powięziowej trzewnej. Otacza ona narządy niczym sieć i wyścieła również jamiste przestrzenie w naszym ciele. Przykładami powięzi trzewnych są opony mózgowe, otrzewna i osierdzie.
Powięzie a sport
Pojęcie treningu powięziowego zyskało w ostatnich latach ogromną popularność w dziedzinie sportu. Prawie nie ma dyscypliny sportowej, która nie chciałaby zrobić czegoś dobrego dla powięzi: istnieje joga powięziowa, masaże powięziowe, rolfing i wiele więcej. Wszystkie te nurty skupiają się na świecie powięzi. Najnowsze teorie zakładają, że powięzie reagują nie tylko na stany zapalne, ale także na przekaźniki związane ze stresem. Dopiero w 2006 roku naukowcy udowodnili w badaniu, że powięzie potrafią się napinać i rozluźniać. Są niezwykle wrażliwe i wspierają mięśnie w przekazywaniu siły. Aby utrzymać powięzie w stanie elastyczności, giętkości i rozciągliwości, wcale nie potrzeba skomplikowanych ćwiczeń.
W zasadzie robisz coś dobrego dla swoich powięzi już przy następujących wzorcach ruchowych:
-
Ruszaj się kreatywnie, wprowadzaj niewielkie zmiany do swoich wzorców ruchowych
-
Przeciąganie się, rozciąganie i prostowanie od czasu do czasu również dobrze robi powięziom
-
Wprowadzaj małe mikroruchy podczas stretchingu, co uczyni je bardziej elastycznymi
-
Wyczuwalne mięśniowe punkty napięcia, tak zwane punkty spustowe, powinny zostać usunięte
Możesz do tego użyć wałków do masażu powięzi (rollerów), które są obecnie powszechnie dostępne. Ale również piłka tenisowa lub piłka z kolcami oddadzą Ci dobre usługi przy manipulowaniu i rozluźnianiu punktowych napięć. Można to podsumować następującymi zasadami: rozciąganie, masowanie, rolowanie i sprężynowanie.
Pojęcie posklejanych powięzi
Jeśli tkanka powięziowa jest używana zbyt jednostronnie, układ włókien staje się zbyt chaotyczny. Przyjęło się mówić o posklejanych lub stwardniałych strukturach powięziowych. Chodzi więc o to, aby te włókna, które straciły elastyczność, znowu uczynić ruchomymi i giętkimi. Wiele pozycji jogi, takich jak tzw. zwijka/pozycja dziecka (Child's Pose) czy pies z głową w dół, z punktu widzenia samego wzorca ruchu stwarza idealne warunki do rozciągania określonych struktur ciała. Dlatego joga tak dobrze nadaje się do rozciągania i utrzymywania w ruchu naszych powięzi w poszczególnych rejonach ciała. Obecnie pojawia się jednak coraz więcej kursów nakierowanych dokładnie na ukierunkowaną stymulację powięzi, aby odzyskać lub zachować ich ruchomość. Tajemniczy świat powięzi pozostaje fascynującym tematem, który zajmuje naukowców na całym świecie i jest pogłębiany w badaniach.
