Burak ćwikłowy jest albo uwielbiany, albo nienawidzony. Ze względu na swój ziemisty, lekko słodkawy smak i głęboką czerwoną barwę jest to zdecydowanie bardzo rzucające się w oczy warzywo. Przynajmniej po przekrojeniu, gdy ukazuje swój ciemnoczerwony miąższ. Wyjaśnijmy najpierw pisownię: czy po niemiecku pisze się Rote Bete czy Rote Beete? Według słownika Duden poprawna forma to Rote Bete. Dlaczego burak nosi taką nazwę, co jest tak wyjątkowego w tej czerwonej bulwie, że wybrano ją nawet warzywem roku – tego wszystkiego dowiemy się poniżej.
Pochodzenie, uprawa i ciekawostki na temat buraka
Czerwona, okrągła bulwa korzeniowa jest znana i uprawiana w naszych szerokościach geograficznych od stuleci. Burak ćwikłowy to warzywo korzeniowe, które można zbierać od miesięcy letnich aż po późną jesień. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa beta, co oznacza po prostu burak. Najbardziej znany jest czerwony burak, ale warzywo to występuje również w innych odmianach hodowlanych, takich jak burak żółty, biały czy chioggia (pasiasty). Prawdopodobnie pochodzi z regionu Morza Śródziemnego (Afryka Północna), jednak nie jest to dokładnie znane. Wyrazisty, intensywnie czerwony kolor wynika z wysokiej zawartości betaniny. Dawniej kobiety używały soku z buraka nawet do farbowania włosów – tak silnie barwi ten sok roślinny. Z tego powodu kucharze chętnie używają dziś rękawiczek podczas obróbki bulwy, aby barwiący sok nie zabarwił całkowicie dłoni. W Niemczech jest uprawiany jako klasyczne warzywo zimowe. Jego ziemisty smak nie wszystkim przypada do gustu.
Jak można przyrządzać buraki?
Można je ugotować w tradycyjny sposób w osolonej wodzie z dodatkiem kminku, ale są też bardzo popularne jako zupa. W krajach Europy Wschodniej z buraków chętnie przygotowuje się barszcz. W północnych Niemczech i krajach skandynawskich burak jest niezastąpionym składnikiem potrawy labskaus. Ma bardzo wszechstronne zastosowanie: na surowo jako pokrojone na cienkie plasterki carpaccio lub kiszone/marynowane w słoiku jako trwałe warzywo w zalewie. W przemyśle spożywczym barwnik z buraka jest niezwykle popularnym środkiem barwiącym. Ze względu na silne właściwości barwiące podczas obróbki należy zawsze nosić rękawiczki – chyba że chcesz mieć różowo-czerwone dłonie. Jasne ubrania również nie są dobrym pomysłem, ponieważ plamy z buraków, podobnie jak z czerwonego wina, bardzo trudno usunąć z białej lub bardzo jasnej odzieży.
Składniki odżywcze: czy burak to superfood?
Ale wróćmy do głównego tematu: co jest takiego wspaniałego w buraku, że Stowarzyszenie na rzecz Zachowania Różnorodności Roślin Uprawnych wybrało go rośliną roku aż na dwa lata, 2023 i 2024? Przede wszystkim to wyjątkowe warzywo dostarcza na talerz naprawdę bogatą paletę cennych składników odżywczych. Oto zestawienie najważniejszych z nich:
-
bogaty w witaminę B, potas i żelazo
-
wysoka zawartość kwasu foliowego
-
działa antyoksydacyjnie dzięki czerwonemu barwnikowi – betaninie
-
działa przeciwzapalnie i wspomaga krwiotworzenie
-
składniki takie jak wapń, magnez i fosfor są ważne dla mięśni, zębów i kości
Pierwsze, mniejsze badania wskazują ponadto, że buraki mogą pozytywnie wpływać na wydolność sportowców: zawarte w nich azotany uruchamiają w organizmie procesy, które korzystnie wpływają na przepływ krwi i tlenu w mięśniach. Krótko mówiąc, ta niezwykła bulwa, zaliczana czasem do tzw. superfoods, dostarcza mnóstwo wartościowych substancji.
Przechowywanie i wskazówki dotyczące buraków
Dzięki bogactwu wartościowych składników oraz wyjątkowo wysokiej zawartości wody (ponad 85 g na 100 g warzywa) burak jest nie tylko ceniony w zdrowej diecie, ale też niezwykle wszechstronny w kuchni. Zupa z buraków, sałatki, hummus, ugotowany lub pokrojony na surowo w cienkie plastry: trudno o sposób przygotowania, który nie pasowałby do bulwy o głębokim czerwonym kolorze i słodkawo-ziemistym smaku. Szczególną popularnością cieszy się wersja pasteryzowana lub kiszona w słoiku. Dzięki temu burakami można się cieszyć również poza sezonem zbiorów. Oto kilka dodatkowych przydatnych wskazówek dotyczących przechowywania, spożywania, trwałości i obróbki buraków:
-
Bulwy buraka najlepiej przechowywać w drewnianej lub plastikowej skrzynce. Przykryte wilgotnym piaskiem mogą być przechowywane w ciemnej i chłodniejszej piwnicy przez kilka tygodni.
-
Możliwe jest również przechowywanie w lodówce. W tym celu należy owinąć bulwę buraka w wilgotną ściereczkę i umieścić w szufladzie na warzywa.
-
Osoby, które chcą wyjątkowo długo cieszyć się tym zdrowym warzywem, mogą je zapasteryzować i przechowywać w słoiku w tradycyjnej słodko-kwaśnej zalewie.
-
Aby zachować jak najwięcej składników odżywczych, zamiast gotować buraki, warto upiec je w piekarniku: umieścić bulwę w naczyniu, posypać solą morską i piec w piekarniku przez około 40 minut. Następnie można ją obrać i dalej przyrządzać.
-
Odżywcze smoothie o niesamowitym bogactwie witamin: zblendować surowego buraka z pomarańczami i marchewką na gładki koktajl. Jabłko lub imbir również świetnie się sprawdzą w tym smoothie, dodając mu ekstra nutę kwasowości oraz odrobinę charakterystycznej dla imbiru pikantności.
Jak widzisz, burak jest wszechstronny jak mało które warzywo, pełen wartościowych składników, łatwy do przechowywania lub pasteryzowania oraz ma wszechstronne zastosowanie w potrawach. Całkiem zasłużenie jest prawdziwym superwarzywem i ze względu na swoją historię oraz różnorodność został ogłoszony warzywem roku 2023 i 2024.
